Zakonodavni okvir

Sistem finansiranja lokalne samouprave regulisan je Zakonom o budžetu i fiskalnoj odgovornosti (“Sl. list Crne Gore”, br. 66/19) i Zakonom o finansiranju lokalne samouprave (“Službeni list Crne Gore”, br. 003/19). Zakonom o finansiranju lokalne samouprave uređuju se izvori sredstava, način finansijskog ujednačavanja i finansiranja poslova lokalne samouprave i to: opštine, opštine u okviru Glavnog grada, Glavnog grada i Prijestonice.


U budžetu opštine se obezbjeđuju sredstva za finansiranje sopstvenih poslova opštine. Sredstva za finansiranje poslova lokalne samouprave obezbjeđuju se iz četiri izvora, i to: sopstvenih prihoda, zakonom ustupljenih prihoda, Egalizacionog fonda i budžeta države.

Na osnovu Zakona o finansiranju lokalne samouprave doneseni su podzakonski akti i to:

Egalizacioni fond

Finansijsko ujednačavanje opština vrši se preko Egalizacionog fonda. Sredstva Fonda izdvajaju se na poseban račun Ministarstva finansija i obezbjeđuju se iz prihoda od:

poreza na dohodak fizičkih lica

u visini od 11% ukupno ostvarenih prihoda po tom osnovu;

poreza na promet nepokretnosti

u visini od 10% ukupno ostvarenih prihoda po tom osnovu;

poreza na upotrebu motornih vozila, plovnih objekata, vazduhoplova i letilica

 u visini od 100% ukupno ostvarenih prihoda po tom osnovu;

koncesionih naknada od igara na sreću

u visini od 40% ukupno ostvarenih prihoda po tom osnovu

Izuzetno, sredstva Fonda mogu se obezbjeđivati i uzimanjem kratkoročnih pozajmica iz budžeta Države.

Zakonom se predviđa da opština, čiji je stepen razvijenosti ispod 100% prosječne vrijednosti indeksa razvijenosti u Crnoj Gori utvrđen posebnim propisom, ima pravo na korišćenje sredstava Fonda za godinu za koju se vrši raspodjela sredstava Fonda.

Raspodjela ukupnih sredstava Fonda za narednu godinu vrši se na osnovu podataka za godinu koja prethodi godini u kojoj se utvrđuje raspodjela i to u srazmjeri:

8 %

fiksno u jednakim iznosima svim opštinama koje su ostvarile pravo na korišćenje sredstava Fonda;

19 %

na osnovu površine i broja stanovnika u srazmjeri 50:50

38 %

na osnovu prosječno obračunatih prihoda od poreza na dohodak fizičkih lica po stanovniku pojedinačno za svaku opštinu, za godinu koja prethodi godini u kojoj se vrši raspodjela, u odnosu na prosjek obračunatih prihoda po stanovniku po navedenom osnovu za sve opštine za navedeni period.

Izuzetno, za opštine kod kojih je prosjek obračunatih prihoda od poreza na dohodak fizičkih lica po stanovniku ispod 20% prosjeka za sve opštine, ujednačavanje po ovom osnovu se vrši do 50% prosjeka obračunatih prihoda po navedenom osnovu za sve opštine za navedeni period.

Fond za podršku opštinama za predfinansiranje donatorskih projekata
(revolving fond)

Fond za podršku opštinama za predfinansiranje donatorskih projekata je fond koji funkcioniše po takozvanom revolving modelu i čija je svrha stvaranje mogućnosti da se opštinama u vidu pozajmice opredijele sredstva neophodna za predfinansiranje projekata koji se finansiraju iz donatorskih sredstava. Uslov za korišćenje sredstava ovog fonda je prethodno potpisan ugovor između opštine i donatora ili vodećeg partnera na projektu.

 

Kada se odobri projekat i kad njegova realizacija otpočne, postoji praksa da donator poslije prvog evaluacionog perioda refundira sredstva za taj period i avansira sredstva za nastavak projekta.

 

U skladu sa navedenim, opština podnosi Ministarstvu finansija zahtjev za povlačenje sredstava iz fonda za podršku opštinama za predfinansiranje donatorskih projekata uz koji dostavlja zaključeni ugovor sa donatorom i na osnovu kojeg Ministarstvo uplaćuje sredstva na podračun namijenjen za realizaciju projekta.

 

Članom 24 Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni list Crne Gore“, broj 3/19), propisano je da je opština dužna da izvrši povraćaj sredstava u Fond za podršku opštinama za predfinansiranje donatorskih projekata, nakon refundacije od donatora ili vodećeg partnera, a najkasnije u roku od 12 mjeseci od dana povlačenja sredstava iz ovog Fonda.

 

U slučaju neizvršavanja obaveza od strane opština u roku propisanom zakonom, Ministarstvo finansija je dužno da obustavi sredstva koja opština dobija po osnovu ustupljenih prihoda ili Egalizacionog fonda, do nivoa neizvršenih obaveza.